Zygmunt Brachmański (1936–2024) był jednym z najwybitniejszych rzeźbiarzy związanych ze Śląskiem. Urodził się w Rydułtowach, studiował na Wydziale Rzeźby w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie w pracowni prof. Jerzego Bandury, a od 1959 roku związał życie z Katowicami, gdzie powstała większość jego dzieł. Dorobek artysty obejmuje ponad dwa tysiące rzeźb i pomników oraz kilkaset medali i statuetek. Tworzył zarówno monumentalne realizacje w przestrzeni publicznej, jak i kameralne formy. Szczególną rolę odgrywały w nich światło, gest i napięcie zamknięte w bryle. W Katowicach i regionie pozostawił liczne dzieła, które stały się częścią codziennego krajobrazu miasta. Do najważniejszych należą: Pomnik Wojciecha Korfantego na Placu Sejmu Śląskiego, Pomnik Harcerzy Września 1939, obelisk Orłów Śląskich, a także popiersia Karola Szymanowskiego dla Akademii Muzycznej i Henryka Mikołaja Góreckiego dla Filharmonii Śląskiej. W innych miastach znajdują się m.in. Pomnik Bohaterów Monte Cassino w Zabrzu, pomniki Jana Pawła II w Rybniku i Piekarach Śląskich czy rzeźba św. Wojciecha w Mikołowie. Istotnym nurtem w twórczości Zygmunta Brachmańskiego była rzeźba sakralna. Zaprojektował wystrój ponad 50 kościołów w Polsce, tworząc ołtarze, Drogi Krzyżowe, ambony i reliefy, m.in. w katowickiej Archikatedrze Chrystusa Króla oraz w bazylice w Piekarach Śląskich. W jego realizacjach sakralnych widoczne jest dążenie do połączenia materialnej formy z wymiarem duchowym i symbolicznym. Artysta zasłynął również jako medalier i twórca statuetek, które wręczane są laureatom najważniejszych nagród związanych z życiem kulturalnym i naukowym na Śląsku, takich jak „Złota Maska”, „Laur Konrada” czy „Lux ex Silesia”. Twórczość Zygmunta Brachmańskiego zakorzeniona jest w tradycji, a zarazem głęboko osobista. Jego prace stanowią jeden z najważniejszych przykładów rzeźby współczesnej w regionie. Obecne w przestrzeni miast, kościołów i instytucji tworzą na Śląsku szczególną mapę pamięci, w której materia staje się nośnikiem emocji, gestu i światła.